دوشنبه ٢٣ تير ١٣٩٩
عناوین اصلی
معرفي مرکز

معرفي مرکز

 دستورالعمل خدمات بخش نسخه های خطی و چاپ سنگی

تصاویر ایران
عمارت باغ ارم شیراز
آب و ھوا

آمار بازدید

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 454225
 بازدید امروز : 1026
 کل بازدید : 1609876
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 2.3281
اخبار > هفت شهر عشق را عطار گشت/25 فروردين روز بزرگداشت «فریدالدین عطار نیشابوری»


  چاپ        ارسال به دوست

هفت شهر عشق را عطار گشت/25 فروردين روز بزرگداشت «فریدالدین عطار نیشابوری»

 

«فریدالدین عطار نیشابوری»، از شاعران و عارفان معروف قرن هفتم هجری بود كه در طول ساليان عمر خود در پي انديشيدن به عرفان اسلامی، زبان فارسی را توسعه و بسط داد و امروز از «شیخ صنعان» به عنوان برترین آفریده طبع وي ياد مي‌شود.

شاعران، اساتيد و پيشكسوتان هنري كه در قيد حياتند و يا به ديار باقي شتافته‌اند، دهه‌هاي متمادي از عمر خود را به شاگردپروري و شعر و شاعري پرداختند كه امروز مي‌توان با افتخار كارنامه آنان را ديد و در عرصه‌هاي ملي و بين‌المللي معرفي كرد.

در تقویم رسمی کشور، 25 فروردین‏ماه هر سال روز بزرگداشت «فریدالدین عطار نیشابوری»، شاعر و عارف معروف قرن هفتم هجری نام گرفته است؛ بدين دليل كه عطار مقام والایی در غزل و شعر پارسی دارد و اندیشه‌های عرفانی وی در شکل‌دهی به عرفان اسلامی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

فقه، فلسفه و عرفان؛ سه ضلع فلسفه ایرانی ـ اسلامی

اگر معارف فرهنگ ایرانی - اسلامی سه ضلع داشته باشد یکی فقه، دیگری فلسفه و عرفان خواهد بود؛ گرچه در طول تاریخ، عارفان و فلاسفه در پاره‌ای از مواقع با فقها تعارض داشتند، امّا از سوی دیگر عارفان و فلاسفه خود نیز رویکرد واحدی را اتخاذ نمی‌کردند.

در این میان نقش عطار به عنوان ترویج دهنده عرفان اسلامی و آشنایی دادن مخاطبان با حلاج، ابراهیم ادهم و ابوسعید ابوالخیر برجسته است، زیرا وي علاوه بر نقش مهمی که در ترویج زبان فارسی داشته، امکان زبانی جدیدی نیز برای انتقال مفاهیم عرفانی ارائه کرده است.

به گفته بهاءالدین خرمشاهی، نویسنده، مترجم و شاعر ايراني، در مقام مقايسه جايگاه عارفان بايد به دو نكته تمدّن و عرفان اسلامی و همچنين، حوزه عرفان اسلامی- ایرانی توجه داشت.

وي درباره اشعار عطار، آن شاعر و عارف معروف قرن هفتم هجری مي‌گويد: از آنجايي كه اين مهم مربوط به تمدّن و عرفان اسلامی، بلکه‏ حوزه عرفان اسلامی - ایرانی خواهد بود بايد گفت كه در بیان تفاوت این‏ دو حوزه عرفانی، عرفان ایرانی - اسلامی، عرفان عاشقانه خراسانی است.

وي معتقد است كه عرفان اسلامی دو مکتب بزرگ دارد، یکی مکتب بغداد كه بزرگانی چون جنید و شبلی در آن مکتب پرورش یافته‏اند و دیگری مربوط به غرب جهان اسلام است که سرکرده آن ابن عربی‏ است.

اين نويسنده ايراني در رابطه با مواردی كه عطار بر حافظ تأثیر داشته است، مي‌گويد: این تأثیرات به دو گونه «کلی» و «جزئی» است؛ تأثیر کلی مربوط به داستان‏هایی نظیر شیخ صنعان است كه به گمانم‏ داستان شیخ صنعان در جنب داستان سیمرغ، برترین و بزرگ‏ترین‏ آفریده طبع عطار است و بر آثار شاعران و عارفان دیگر نیز اثر گذاشته‏ است. همچنين، بیشترین تأثیر را از داستان شیخ صنعان گرفته كه حافظ در غزل پانصد بیت از منظومه منطق الطیر را که مربوط به داستان شیخ‏ صنعان است در یک صفحه خلاصه کرده است.

خرمشاهي مي‌گويد: عطار متوفی به سال 618 هـجري قمري است؛ البته برخی سال وفات او را 617 هجري قمري می‏دانند به روایتی وی در حمله مغول کشته شده است. عطار که از بزرگ‏ترین شاعران و عارفان ایران است، صاحب مثنوی‏ها و منظومه‏های متعددی است و در ادبیات منظوم عرفانی می‏توان او را در تراز سنایی و مولانا به شمار می‏آورد.

وي معتقد است كه تأثیر عطار بر شعر حافظ مسلم است و گرچه این تأثیر به اندازه تأثیر سنایی بر عطار یا عطار بر مولانا نیست، یا حتی تأثیر کمال‌الدین اصفهانی و سعدی و خواجو بر حافظ، امّا در حد و اندازه خود قابل توجه است.

زندگي و انديشه عطار از نگاه عبدالحسين زرين‌كوب

صداي بال سيمرغ از آفريده‌هاي ادبي عبدالحسين زرين‌كوب، ادیب، تاریخ‌نگار و منتقد ادبی كشورمان است كه در آن زندگي و انديشه عطار به رشته تحرير در آمده است.

وي در اين اثر فرهنگي مي‌نويسد: عطار! عطار پیر بعد از سال‌ها همدلی و دل شناختگی حالا می‌بینم هر روز بیش از پیش دنیای من و احساس و اندیشه‌ای که بر آن حاکم است از دنیای تو و آرمان و اندیشه‌ای که در آن فرمان رواست دور و دورتر می‌شود. با وجود سال‌ها آشنایی احساس می‌کنم هنوز فاصله بسیاری ما را از یکدیگر جدا می‌کند.

وي در ادامه مي‌نويسد: اکنون، قاف وحدت که سرحد دنیای ماورای حس است قله‌هایش در مه و برف فراموشی محوست؛ صدای بال سیمرغ را که پرافشانی او نشان عزلت گزینی از دنیای ماست دیگر هیچ کس نمی‌شنود. غیر از تو که آن را می‌شنید و که آن را تکرار می‌کرد؟ چقدر از دنیای ما فاصله گرفته‌ای؛ عطار! با این همه نزدیکی چقدر از هم دور مانده‌ایم. آشنایی ما هم به سال‌های دور می‌رسد، سال‌هایي دور امّا نه این قدر دور که امروز احساس می‌کنم.

اين دانشور ايراني درباره زندگی و اندیشه عطار، مي‌نويسد: اولین برخورد ما کی بود؟ در آن سالهای خرسندی و خوش خیالی‌های عاری از دغدغه در اطراف من هر چه بود معجزه بود؛ آسمان که بالای سر انسان معلق بود و زمین که در فضا حرکت می‌کرد معجزه بود، آبشار و نسیم و شکوفه و درخت و ستاره و هر چه بود معجزه بود. مادر معجزه بود، پدر معجزه بود، و پدر بزرگ پیر که حرفۀ تو را پیشه کرده بود نیز معجزه بود. تو نیز در همان اولین برخورد که در منظومۀ کوتاه بیسرنامه ات با من کردی معجزه ای واقعی بودی.

وي در ادامه مي‌گويد: معجزه بودنت را نمی‌توانستم باور نکنم و انسان بی‌سر که شعر بگوید و راه برود و از درد و عشق خدا نغمه سرکند برایم معجزه‌ای زیبا بود. هنوز هشت نه سال بیشتر نداشتم و در همان سال‌های دور بود که بیسرنامه‌ات مرا مجذوب تو ساخت. یادت هست عطار؟ البته یادت نیست چون تو در آن وقت سر نداشتی و من که با جان و دل یک کودک خردسال، به معجزه‌های بیسرنامه دل بسته بودم و آن را از بر کرده بودم، هرگز تو را با سر ندیدم، پس آن پیشانی بلند درخشان که می‌بایست این تن بی سر اما زنده و تپنده را هدایت کند چه می‌شد؟ با این مثنوی کوتاه آکنده از افسوس و حسرت بود که با تو آشنا شدم و آن را باور کردم.

اين اديب و تاريخ‌نگار ايراني درباره كتاب‌هاي عطار مي‌نويسد: امّا تو آن را باور نکردی، چون بیسرنامه مال تو نبود. طی سال‌های بعد در هر فرصتی که دست داد کتاب‌های دیگر را که نام تو روی آنها بود خواندم هیلاج نامه، جوهر الذات، مظهرالعجایب، پندنامه، گل و هرمز و چقدر طول کشید که دریافتم آنها هم از تو نیست. خوب شد که اینها از تو نیست. اگر بود که می‌توانست اتهام پرگویی و بیهوده گویی را از تو رفع کند؟ امّا آنچه مال تو بود، عطار پیر، برایم آموزنده، مایه لذت و موجب تأمل و عبرت بود. منطق الطیر را بارها خواندم، چاپ‌های بازاری مصیبت نامه، الهی نامه اسرارنامه‌ات را بارها با لطف و لذت خواندم. چه زبانی! چه بیانی. بارها از قصه‌ای کوتاه یا از موعظه ای تأمل‌انگیز غرق لذت یا غرق حیرت شدم.

منطق‌الطیر عطار نیشابوری؛ نخستين منظومه عرفانی سمبلیک

سیدرضا اشرف‌زاده، عطارشناس و استاد زبان و ادبيات فارسي با اذعان اينكه مثنوی چهارگانه منطق‌الطیر، مصیبت‌نامه، الهی‌نامه و اسرارنامه موجب تمایز عطار با سایر شاعران شده است، مي‌گويد: منظومه منطق‌الطیر عطار اثری عرفانی و سمبلیک بوده که نشان می‌دهد عطار با مضامین و اصطلاحات آشنایی داشته است.

وي بر اين مبحث كه آثار عطار نیشابوری تأثیر بسیاری در ادبیات ایران‌زمین داشته است، عقيده دارد به طوریکه عرفان اين شاعر را می‌توان در آثار حافظ، مولانا و جامی مشاهده کرد.

اشرف‌زاده با اشاره به اینکه عطار آغازگر و تکمیل‌کننده ادبیات عرفانی و سمبلیک بوده است، گفت: منطق‌الطیر عطار نیشابوری را می‌توان نخستين منظومه عرفانی سمبلیک معرفی کرد.

این عطارشناس در سخنان خود مي‌گويد: اگر نگاهی به ابتدا و انتهای منطق‌الطیر بیندازیم متوجه می‌شویم که عطار به آیات قرانی توجه ویژه‌ای داشته است.

وي پیوند عمیق دین و عرفان اسلامی را مهم‌ترین نکته برجسته در تفکر عطار نیشابوری دانست و گفت: مساله‌ای که خواندن آثار عطار را بعد از قرن‌ها برای ایرانیان دلنشین کرده شیوه داستان‌گویی، عرفان و عشقی است که او در آثارش مورد استفاده قرار داده به طوری که روح حافظ و مولوی را نیز درگیر کرده است.

این استاد زبان و ادبیات فارسی با اشاره به مقامات ابونصر سراج در کتاب «اللمع فی التصوف» که هفت چیز شامل توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، توکل و رضا بوده، که او در رسیدن به قرب الهی آن‌ها را ذکر کرده است، خاطرنشان کرد: استفاده عطار از وادی به جای مقامات نشان‌دهنده خلاقیت وی نسبت به شاعرانی چون ابونصر سراج است.

اشرف‌زاده ادامه داد: مراحل هفت‌گانه سلوک عطار با طلب و شوق آغاز می‌شود و با عشق ادامه پیدا می‌کند که بیانگر ذوقی و عاشقانه بودن وادی‌های وی است.

وي معتقد است كه بیان ویژگی‌ها و پرداختن به آثار ادبیات بزرگانی چون عطار نباید محدود به یک هفته باشد، بلکه باید برای آشنایی جوانان، در طول سال طی جلساتی زوایای پنهان فکری و اخلاقی و تلاش‌های آن‌ها در ارتقای ادبیات کشور بازگو شود.

در پايان بايد يادآور شد كه عطار در طول زندگانی خود به صفای باطن و صیقل درون و تزکیه نفس پرداخت و به پاسداری دل خود مشغول شد تا آنجا که هفت شهر عشق را زیر پا گذاشت و هفت وادی پر خوف و خطر را با قدم اخلاص در نوردید.

از آثار وي‌ مي‌توان به دیوان عطار، منطق الطير، الهي نامه، مصيبت نامه، مختارنامه و تذكره الاوليا اشاره كرد. وي آنچه را که سنایی در آغاز کار از سرمایه‌های عرفانی به عرصه شعر فارسی وارد کرد، با والایی و برجستگی خاصی به کمال نسبی خود نزدیک کرده است و اگر بگوییم که عطار حتی برای مولانا جلال الدین که خود را وامدار و دنباله رو سنایی و عطار می دانست، راه رسیدن به اوج عارفانه‌ای را که در مثنوی و غزلیات شورانگیز شمس می‌بینیم، هموار کرده است، سخنی به گزاف نگفته‌ایم.

همه عالم

همه عالم خروش و جوش از آن است/که معشوقی چنین پیدا، نهان است

ز هر یک ذره خورشیدی مهیاست/ز هر یک قطره‌ای بحری روان است

اگر یک ذره را دل برشکافی/ببینی تا که اندر وی چه جان است

از آن اجسام پیوسته است درهم/که هر ذره به دیگر مهربان است

نه توحید است اینجا و نه تشبیه/نه کفر است و نه دین نه هر دوان است

اگر جمله بدانی هیچ دانی/که این جمله نشان از بی نشان است

دلی را کش از آنجا نیست قوتی/میان اهل دل دستار خوان است

دل عطار تا شد غرق این راه/همه پنهانیش عین عیان است


١٠:٤٦ - پنج شنبه ٢٧ فروردين ١٣٩٤    /    شماره : ٦٢٨٧٩٨    /    تعداد نمایش : ٢٤٥٧


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





اخبارفرھنگی - ادبی ایران و پاکستان
استقبال شهروندان ایرانی و پاکستانی از برقراری پرواز تهران-کراچی
ایرنا - پرواز شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران روز پنج شنبه با بیش از سیصد مسافر شامل ایرانیان مقیم در پاکستان، دانشجویان دو کشور و تجار و برخی از اتباع پاکستانی از تهران به کراچی پرواز و ظهر همان روز مجددا به میهن اسلامی مراجعت کرد. به گزارش سرکنسولگری ایران در شهر "کراچی" مرکز ایالت سِند در جنوب پاکستان، در راستای تلاش‌ها و رایزنی‌های مستمر با کشورهای همسایه جهت بازگرداندن ایرانیان مقیم به کشور و نیز تعامل اتباع و تجار دو کشور، پرواز شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در ۱۹ تیر ماه، مجموعاً با بیش از سیصد مسافر متشکل از ایرانیان مقیم در پاکستان، دانشجویان دو کشور و تجار و برخی از اتباع پاکستانی از تهران به کراچی پرواز و ظهر همان روز مجددا به تهران مراجعت نمود.
 ٠٩:٣٧ - جمعه ٢٠ تير ١٣٩٩ - نظرات : ٠متن کامل >>
مرزهای تجاری با پاکستان بازگشایی شد
تهران و اسلام‌آباد اجازه سوء استفاده به دشمنان را نمی‌دهند
برگزاری برنامه‌های فرهنگی بزرگداشت دهه کرامت در پاکستان

مجلہ دانش

پیوندهای سودمند
صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|اوقات شرعی|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت|اخبارفرھنگی و ادبی
Copyright © 2019 I.C.R.O. All rights reserved. مرکز تحقيقات فارسي ايران و پاکستان (fa)

برای مشاهده بهتر سایت لطفاً از مرورگر کروم یا فایرفاکس استفاده نمایید.